فرد است از فرد سيم امتناع ندارد . وقتى ممكن شد از يك فرد متجاوز داشته باشد پس ماهيت اقتضاى وحدت نمىكند ، بيش از يكى هم ممكن است ، كه اين فرد سيم فاصله است يعنى خصوصيات دو فرد را ندارد . و البته چنين فردى قابل تصور است ، يا اگر اين دو واجب الوجود داراى دو ماهيت مختلف باشند ؛ يعنى وجوب وجود مانند جنسى داراى دو فصل ، از اتصال به فصل سيم هم امتناع ندارد كه نه اين فصل باشد نه فصل ديگر مانند ساير اجناس ، و در اين صورت واجب الوجود سيم پيدا خواهيم كرد كه حتما به اقتضاى وجوب جنس بايد موجود باشد . اين دليل حضرت رضا عليه السّلام براى اهل نظر و تدبّر و علما بهترين و واضحترين دليل است به به شرطى كه أصالة الوجود را تصديق كنند و لو در واجب الوجود فقط كه « الحقّ ماهيته انيّته » ؛ زيرا كه اگر قائل شديم كه حق ( تعالى ) ذاتش عين وجود است - كه در وجود تعدّد تصور نشود كه « الوجود و الوحدة يتساوقان » - و در اين صورت است كه ذات واجب الوجود خواهد شد و اگر قائل به تعدد خواهيم شد ماهيتى را داراست كه ماهيت مقتضى افراد غير متناهيه است كه چون واجب الوجود هستند بايد همه موجود باشند و البته غلط است شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ « 1 » . 10 ) « مؤلّف بين متعادياتها ، مقارن بين متبايناتها » . بايد دانست كه بناى ترقى و تعالى بر اجتماع و الفت است از خانه گرفته تا شهر تا جامعه مسلمين و غيره . و الفت مبتنى بر اين است كه دو طرف متناقض قدرى تحمّل نقاضت طرف ديگر را بنمايند و از اقتضاى شهوات خوددارى كنند . مثلا در خانه‌هايى كه جمعيت زياد است بايد اينها با يكديگر تعارف كنند و از غذايى كه تهيه مىكنند آش رشته ، دم‌پخت ، كاچى چيرووير ، كلّه پاچه براى هم بفرستند بر فرض براى خودشان هم كم است كاسه همسايگى را ترك نكنند براى اينكه وقتى

--> ( 1 ) - آل عمران ( 3 ) : 18 .